рдХрдХ्рд╖ा 12 рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди
рдЕрдз्рдпाрдп 5 - рдЙрдк-рд╕рд╣рд╕ंрдпोрдЬрдХ рдпौрдЧिрдХ
ЁЯУЭ MCQ Quiz Part 3
25 рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди | рдПрдХ рдмाрд░ рдоें рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди
ЁЯУШ рдкрд░िрдЪрдп (Introduction)
рдЙрдк-рд╕рд╣рд╕ंрдпोрдЬрдХ рдпौрдЧिрдХ рдЕрдз्рдпाрдп рдЖрдзुрдиिрдХ рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें coordination compounds, ligand behavior, geometry, hybridization, magnetic properties рддрдеा crystal field theory рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг topics рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ chapter рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा, NEET рддрдеा рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ MCQ Quiz Part 3 рдоें chapter рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг objective questions рдХो рд╕рд░рд▓ рдПрд╡ं рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдПрд╡ं explanation рднी рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी concept clarity рдордЬрдмूрдд рд╣ो рд╕рдХे। рдиिрдпрдоिрдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी logical understanding рддрдеा revision рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдПрдЧा।
ЁЯУЦ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╡рд░рдг
1. [Ni(CN)4]2− рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा complex рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Low spin
CN− strong field ligand рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг electron pairing рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ low spin complex рдмрдиाрддा рд╣ै।
2. [CoCl4]2− рдоें рдХौрди-рд╕ी hybridization рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : sp3
рдпрд╣ tetrahedral complex рд╣ै рдЬिрд╕рдоें sp3 hybridization рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
3. NH3 рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Neutral ligand
NH3 рдХा рдХुрд▓ рдЖрд╡ेрд╢ рд╢ूрди्рдп рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕े neutral ligand рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
4. Cl− рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Anionic ligand
Cl− рдЛрдгाрд╡ेрд╢िрдд ligand рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ anionic ligand рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
5. H2O рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Neutral ligand
H2O lone pair donate рдХрд░рддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рдХुрд▓ charge рд╢ूрди्рдп рд░рд╣рддा рд╣ै।
6. EDTA рдоें donor atoms рдХिрддрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ : 6
EDTA рдПрдХ hexadentate ligand рд╣ै рдЬो рдЫрд╣ donor atoms рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै।
7. K2[PtCl4] рдоें Pt рдХी oxidation state рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : +2
Charge balance рдХрд░рдиे рдкрд░ Pt рдХी oxidation рдЕрд╡рд╕्рдеा +2 рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै।
8. [Cr(H2O)6]3+ рдХी geometry рдХैрд╕ी рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Octahedral
Coordination number 6 рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХी geometry octahedral рд╣ोрддी рд╣ै।
9. dsp2 hybridization рдХौрди-рд╕ी geometry рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Square planar
dsp2 hybridization рд╡ाрд▓े complexes рд╕ाрдоाрди्рдпрддः square planar geometry рдмрдиाрддे рд╣ैं।
10. sp3 hybridization рдХौрди-рд╕ी geometry рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Tetrahedral
sp3 hybridization рд╡ाрд▓े complexes tetrahedral geometry рдмрдиाрддे рд╣ैं।
11. Coordination number 6 рд╡ाрд▓े complexes рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдХैрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ : Octahedral
Coordination number 6 рд╡ाрд▓े рдЕрдзिрдХांрд╢ complexes octahedral geometry рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं।
12. Bidentate ligand рдХिрддрдиे рд╕्рдеाрдиों рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : 2
Bidentate ligand рджो donor atoms рдж्рд╡ाрд░ा metal ion рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै।
13. CO ligand рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : ╧А acceptor ligand
CO ligand back bonding рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ ╧А acceptor рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
14. F− рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा field ligand рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Weak field ligand
F− weak field ligand рд╣ै рдЬो electron pairing рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै।
15. CN− рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा field ligand рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Strong field ligand
CN− strong field ligand рд╣ै рдЬो electron pairing рдмрдв़ाрддा рд╣ै।
16. [Cu(H2O)4]2+ complex рдХा рд░ंрдЧ рдХैрд╕ा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : рдиीрд▓ा
Cu2+ ion рдоें d-d transition рдХे рдХाрд░рдг complex рдиीрд▓े рд░ंрдЧ рдХा рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै।
17. Werner рдХो рдХिрд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ : рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░
Werner рдХो coordination chemistry рдоें рдпोрдЧрджाрди рдХे рд▓िрдП Nobel Prize рдоिрд▓ा рдеा।
18. Chelating ligands рдХ्рдпा рдмрдв़ाрддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ : рд╕्рдеिрд░рддा
Chelate effect рдХे рдХाрд░рдг complexes рдЕрдзिрдХ stable рдмрдирддे рд╣ैं।
19. Square planar complexes рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдХैрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ : Diamagnetic
рдЗрдирдоें electron pairing рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП diamagnetic behavior рдоिрд▓рддा рд╣ै।
20. High spin complexes рдоें рдХ्рдпा рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : Unpaired electrons
Weak field ligands рдХे рдХाрд░рдг electron pairing рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ unpaired electrons рдЕрдзिрдХ рд░рд╣рддे рд╣ैं।
21. Low spin complexes рдоें electron pairing рдХैрд╕ी рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : рдЕрдзिрдХ
Strong field ligands electron pairing рдХो рдмрдв़ाрддे рд╣ैं।
22. Coordination compounds analytical chemistry рдоें рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ : рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг
рдЗрдирдХा рдЙрдкрдпोрдЧ qualitative рддрдеा quantitative analysis рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
23. Ligand рдХ्рдпा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдпुрдЧ्рдо
Ligand lone pair donate рдХрд░рдХे coordinate bond рдмрдиाрддा рд╣ै।
24. Coordination compounds рдХा рд░ंрдЧ рдХिрд╕ рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : d-d transition
Transition metals рдоें d-orbitals рдХे electronic transition рдХे рдХाрд░рдг рд░ंрдЧ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै।
25. Optical isomerism рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ : рдк्рд░рдХाрд╢ рдХा рдШूрд░्рдгрди
Optically active compounds plane polarized light рдХो rotate рдХрд░рддे рд╣ैं।
❓ FAQ
1. EDTA рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
Hexadentate ligand।
2. CN− рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
Strong field ligand।
3. F− рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
Weak field ligand।
4. Werner рдХिрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं?
Coordination chemistry рдХे рдЬрдирдХ।
5. dsp2 hybridization рдХौрди-рд╕ी geometry рдмрдиाрддी рд╣ै?
Square planar geometry।
6. sp3 hybridization рдХौрди-рд╕ी geometry рдмрдиाрддी рд╣ै?
Tetrahedral geometry।
7. Chelating ligands рдХ्рдпा рдмрдв़ाрддे рд╣ैं?
Complex stability।
8. Optical isomerism рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
Plane polarized light рдХा rotation।
9. Square planar complexes рдХैрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं?
Diamagnetic।
10. Coordination compounds рд░ंрдЧीрди рдХ्рдпों рд╣ोрддे рд╣ैं?
d-d transition рдХे рдХाрд░рдг।
11. CO ligand рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा ligand рд╣ै?
╧А acceptor ligand।
ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Conclusion)
рдЗрд╕ MCQ Quiz Part 3 рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рдЙрдк-рд╕рд╣рд╕ंрдпोрдЬрдХ рдпौрдЧिрдХ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг concepts рдХा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ chapter coordination geometry, ligand behavior, crystal field theory рддрдеा magnetic properties рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг topics рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।
рдпрджि рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдРрд╕े objective questions рддрдеा рдЙрдирдХे explanations рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рд╡े chemistry рд╡िрд╖рдп рдоें рдЕрдзिрдХ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рддрдеा рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЕंрдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
